Ostatnia aktualizacja: · Słowniczek · Poradniki
Listy z HMRC (HM Revenue and Customs, brytyjskiego urzędu skarbowego) i z Companies House (publicznego rejestru brytyjskich spółek) są pełne skrótów i kodów. Ten słownik wyjaśnia 56 terminów, które najczęściej się pojawiają, w kolejności alfabetycznej według nazwy angielskiej. Stawki i limity dotyczą roku podatkowego 2026/27. Aktualne kwoty znajdą Państwo na stronie o stawkach podatkowych.
AAT (Association of Accounting Technicians)
Organizacja zawodowa, która udziela licencji i nadzoruje nasze biuro. Kiki Karatzaferi jest AAT Licensed Accountant.
Accounting period (okres rozliczeniowy)
Okres, który obejmują księgi spółki, zwykle 12 miesięcy. Podatek od osób prawnych liczy się za każdy okres rozliczeniowy, a terminy biegną od jego końca.
Allowable expenses (koszty uzyskania przychodu)
Koszty firmy, które odlicza się od przychodu przed obliczeniem podatku, na przykład towar, ubezpieczenie i podróże służbowe. Wydatek musi być poniesiony wyłącznie na potrzeby firmy.
Annual exempt amount (roczna kwota wolna od podatku od zysków kapitałowych)
Zysk kapitałowy, który można osiągnąć w roku podatkowym, zanim zacznie obowiązywać Capital Gains Tax. W 2026/27 wynosi £3 000.
Balancing payment (dopłata do rocznego rozliczenia)
Kwota, którą wciąż są Państwo winni za dany rok podatkowy po uwzględnieniu zaliczek (payments on account). Termin płatności to 31 stycznia po zakończeniu roku podatkowego.
Business Asset Disposal Relief (ulga przy sprzedaży firmy)
Niższa stawka Capital Gains Tax przy sprzedaży całości lub części firmy, którą Państwo posiadają lub prowadzą, jeśli spełnione są warunki. Stawka wynosi 18% od 6 kwietnia 2026 r., a dożywotni limit to £1 milion.
Capital allowances (odpisy na sprzęt i maszyny)
Ulga podatkowa na sprzęt i maszyny kupowane do firmy, takie jak vany, komputery i narzędzia. Zastępują amortyzację księgową, której HMRC nie uznaje za koszt.
Capital Gains Tax (podatek od zysków kapitałowych)
Podatek od zysku przy sprzedaży lub darowiźnie czegoś, co zyskało na wartości, na przykład drugiej nieruchomości lub akcji. Stawki na 2026/27 to 18% w ramach podstawowego przedziału i 24% powyżej.
CIS (Construction Industry Scheme, system dla branży budowlanej)
Wykonawcy potrącają podatek z płatności dla podwykonawców i odprowadzają go do HMRC. Zobacz rozliczenia CIS.
Class 1 National Insurance (składki Class 1)
Składki płacone przez pracowników przez payroll oraz przez pracodawców od wypłacanych wynagrodzeń. Składka pracownika w 2026/27 to 8% od £12 570 do £50 270 rocznie i 2% powyżej.
Class 2 National Insurance (składki Class 2)
Stała składka osób pracujących na własny rachunek, która nie jest już obowiązkowa. Można ją opłacać dobrowolnie, aby zabezpieczyć staż do emerytury (State Pension).
Class 4 National Insurance (składki Class 4)
Składki od zysku osób pracujących na własny rachunek, płacone w ramach zeznania Self Assessment. W 2026/27 wynoszą 6% od zysku między £12 570 a £50 270 i 2% powyżej.
Companies House (rejestr spółek)
Urząd, który rejestruje brytyjskie spółki i publikuje ich sprawozdania, dane dyrektorów i siedzibę. Spółki limited składają tam sprawozdania finansowe i confirmation statement.
Confirmation statement (coroczne potwierdzenie danych spółki)
Coroczne zgłoszenie w Companies House potwierdzające, że dane spółki są prawidłowe. Składa się je co najmniej raz na 12 miesięcy, w ciągu 14 dni od daty przeglądu (review date).
Corporation Tax (podatek od osób prawnych)
Podatek płacony przez spółkę limited od zysku. Stawka dla małych zysków to 19% do £50 000, a stawka główna 25% powyżej £250 000. Zobacz zeznania Corporation Tax.
CT600 (zeznanie podatkowe spółki)
Formularz zeznania podatkowego spółki. Składa się go 12 miesięcy po zakończeniu okresu rozliczeniowego, a sam podatek płaci się 9 miesięcy i 1 dzień po jego zakończeniu.
Director’s loan account (rachunek pożyczek dyrektora)
Zapis przepływów pieniędzy między dyrektorem a jego spółką, poza pensją i dywidendą. Kwoty, które dyrektor jest winien spółce na koniec roku, mogą oznaczać dodatkowy podatek, dlatego sprawdzamy ten rachunek co roku.
Dividend (dywidenda)
Wypłata zysku spółki na rzecz udziałowców. Dywidenda nie jest kosztem spółki, a udziałowcy mogą zapłacić od niej podatek. Zobacz podatek dyrektorów i dywidendy.
Dividend allowance (kwota wolna od podatku od dywidendy)
Dochód z dywidendy, który można otrzymać w roku podatkowym bez podatku. W 2026/27 wynosi £500.
Employment Allowance (ulga w składkach pracodawcy)
Obniżenie składek National Insurance pracodawcy o maksymalnie £10 500 rocznie dla uprawnionych pracodawców. Korzysta się z niej przez payroll.
Engagement letter (umowa o świadczenie usług)
Umowa między Państwem a księgowym. Określa, jaką pracę wykonamy, czego potrzebujemy od Państwa i kto za co odpowiada.
FPS (Full Payment Submission)
Raport, który pracodawca wysyła do HMRC w dniu wypłaty lub wcześniej, z wynagrodzeniem i potrąceniami każdego pracownika. Zobacz payroll.
Gift Aid (ulga na darowizny)
Program, dzięki któremu organizacja charytatywna może odzyskać podatek od Państwa darowizny. Jeśli płacą Państwo podatek według wyższej stawki, różnicę można odliczyć w zeznaniu Self Assessment.
Government Gateway (logowanie do usług HMRC online)
Dane logowania do większości usług online HMRC. Identyfikator użytkownika (user ID) otrzymują Państwo przy rejestracji i jest potrzebny do składania zeznań oraz do sprawdzania konta podatkowego.
Gross payment status (wypłaty bez potrąceń w CIS)
Status w CIS, który pozwala podwykonawcy otrzymywać płatności bez potrącenia podatku. Wniosek składa się do HMRC i trzeba spełnić jej kryteria. Bez niego potrącenie wynosi 20% dla zarejestrowanych podwykonawców i 30% dla niezarejestrowanych.
HMRC (HM Revenue and Customs)
Brytyjski urząd skarbowy. Pobiera podatek dochodowy, podatek od osób prawnych, VAT, National Insurance i PAYE.
Income Tax (podatek dochodowy)
Podatek od wynagrodzenia, zysku, emerytur, dochodów z najmu i innych dochodów. W 2026/27 stawki to 20%, 40% i 45%. Szkocja ustala własne stawki dla większości dochodów poza odsetkami i dywidendą.
IR35 (zasady dla pracy przez własną spółkę)
Zasady, które obowiązują, gdy ktoś pracuje przez własną spółkę, ale byłby pracownikiem, gdyby pracował bezpośrednio dla klienta. Jeśli IR35 ma zastosowanie, wynagrodzenie opodatkowuje się podobnie jak pensję.
Limited company (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością)
Spółka będąca odrębnym podmiotem prawnym od właścicieli. Sama składa sprawozdania finansowe i zeznanie Corporation Tax, a jej właściciele co do zasady nie odpowiadają osobiście za jej długi.
Making Tax Digital (MTD, cyfrowy system podatkowy)
System HMRC polegający na prowadzeniu cyfrowych zapisów i wysyłaniu aktualizacji przez zgodne oprogramowanie. Obejmuje VAT oraz podatek dochodowy sole traderów i właścicieli nieruchomości powyżej określonego progu dochodu. Zobacz Making Tax Digital dla podatku dochodowego.
Marginal relief (ulga marginalna)
Stopniowe wyrównanie podatku od osób prawnych dla spółek z zyskiem między £50 000 a £250 000, tak aby stawka rosła płynnie z 19% do 25%, a nie skokowo.
Marriage Allowance (przeniesienie kwoty wolnej między małżonkami)
Pozwala jednemu z małżonków lub partnerów w związku civil partnership przenieść £1 260 swojej kwoty wolnej (Personal Allowance) na drugiego, jeśli ten płaci podatek według stawki podstawowej. Może obniżyć podatek pary.
National Insurance number (numer National Insurance)
Państwa osobisty numer do składek National Insurance i historii emerytalnej. Widnieje na odcinkach wypłaty i w listach z HMRC. To inny numer niż UTR.
P11D (zestawienie świadczeń i wydatków)
Formularz, który pracodawca wysyła do HMRC, z kopią dla pracownika, ze świadczeniami i wydatkami podlegającymi opodatkowaniu, takimi jak samochód służbowy czy prywatne ubezpieczenie medyczne. Termin to 6 lipca.
P45 (zaświadczenie przy odejściu z pracy)
Formularz, który otrzymują Państwo przy odejściu z pracy. Pokazuje wynagrodzenie i podatek do tej chwili w roku podatkowym, a nowy pracodawca na jego podstawie ustala kod podatkowy.
P60 (roczne zaświadczenie o zarobkach)
Podsumowanie wynagrodzenia i podatku za rok podatkowy, które pracodawca wydaje do 31 maja. Warto je zachować jako dowód dochodu.
Partnership return (SA800, zeznanie spółki osobowej)
Zeznanie, w którym spółka osobowa (partnership) wykazuje zysk i podział między wspólników. Każdy wspólnik wykazuje potem swoją część we własnym zeznaniu.
PAYE (Pay As You Earn, potrącanie podatku z wynagrodzenia)
System, który pobiera podatek dochodowy i National Insurance z pensji i emerytur, zanim je Państwo otrzymają.
Payments on account (zaliczki na podatek)
Dwie zaliczki na poczet rachunku Self Assessment za kolejny rok, płatne do 31 stycznia i 31 lipca. Każda to zazwyczaj połowa rachunku z poprzedniego roku i dotyczą Państwa, jeśli ten rachunek przekroczył określony limit.
Personal Allowance (kwota wolna od podatku)
Dochód, który można uzyskać w roku podatkowym bez podatku dochodowego. W 2026/27 wynosi £12 570 i maleje o £1 na każde £2 skorygowanego dochodu netto powyżej £100 000.
Personal Savings Allowance (kwota wolna od podatku od odsetek)
Odsetki od oszczędności, które można zarobić bez podatku. To £1 000 dla podatników w stawce podstawowej, £500 w stawce wyższej i zero w stawce dodatkowej.
Professional clearance (zgoda zawodowa przy zmianie księgowego)
Gdy zmieniają Państwo księgowego, nowy księgowy prosi poprzedniego o zgodę. To rutynowe sprawdzenie, czy nic nie stoi na przeszkodzie, by nowy księgowy przejął Państwa sprawy.
Registered office (siedziba rejestrowa)
Oficjalny adres spółki zarejestrowany w Companies House. Trafia tam urzędowa korespondencja, a adres widnieje w jawnym rejestrze.
RTI (Real Time Information)
System, w którym pracodawcy zgłaszają HMRC wynagrodzenia i potrącenia przy każdej wypłacie dla pracowników, przez Full Payment Submission.
SA100 (zeznanie podatkowe osoby fizycznej)
Główne zeznanie Self Assessment dla osób fizycznych. Dodatkowe strony dotyczą pracy na własny rachunek, nieruchomości i innych dochodów. Zobacz zeznania Self Assessment.
SA302 (wyliczenie podatku)
Wyliczenie podatku, które HMRC przygotowuje na podstawie Państwa zeznania Self Assessment. Banki często o nie proszą, razem z podsumowaniem roku podatkowego, jako dowód dochodu przy kredycie hipotecznym.
Self Assessment (samodzielne rozliczenie podatkowe)
System zgłaszania dochodów, które nie są w pełni opodatkowane przez PAYE. Zeznanie online i dopłata są płatne do 31 stycznia po roku podatkowym.
Sole trader (jednoosobowa działalność)
Osoba prowadząca firmę we własnym imieniu, która zatrzymuje jej zysk po opodatkowaniu. Odpowiadają Państwo osobiście za firmę i wykazują jej zysk we własnym zeznaniu.
Statutory accounts (roczne sprawozdanie finansowe spółki)
Pełne roczne sprawozdanie, które spółka limited musi sporządzić zgodnie z prawem spółek i złożyć w Companies House. W spółce prywatnej termin to 9 miesięcy po końcu roku obrotowego. Zobacz sprawozdania na koniec roku.
Tax code (kod podatkowy)
Kod, według którego pracodawca lub wypłacający emeryturę oblicza, ile podatku potrącić. Wydaje go HMRC, a najczęstszy opiera się na kwocie wolnej (Personal Allowance).
Tax year (rok podatkowy)
Okres, za który liczy się podatek dochodowy. Trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia, więc 2026/27 to okres od 6 kwietnia 2026 do 5 kwietnia 2027.
Trading allowance (kwota wolna dla drobnych przychodów z działalności)
Limit £1 000 rocznie dla niewielkich przychodów z pracy na własny rachunek. Jeśli Państwa przychód brutto mieści się w limicie, zazwyczaj nie trzeba go wpisywać do zeznania.
UTR (Unique Taxpayer Reference)
10-cyfrowy numer podatnika, który HMRC wysyła po rejestracji w Self Assessment. Spółka ma własny UTR do Corporation Tax.
VAT (podatek od towarów i usług, Value Added Tax)
Podatek naliczany od większości towarów i usług. Stawka podstawowa to 20%, a rejestracja jest obowiązkowa, gdy obrót podlegający opodatkowaniu przekroczy £90 000 w ruchomym okresie 12 miesięcy. Zobacz rozliczenia VAT.
VAT reverse charge (odwrotne obciążenie VAT)
Zasada, która przy niektórych sprzedażach przenosi rozliczenie VAT na klienta, więc VAT rozlicza nabywca, a nie dostawca. Dotyczy niektórych usług budowlanych między firmami zarejestrowanymi do VAT.
Year end (koniec roku obrotowego)
Ostatni dzień okresu rozliczeniowego spółki albo, dla osób fizycznych, koniec roku podatkowego 5 kwietnia. Terminy liczy się od tej daty.